Rentestijging niet alleen in de VS

In september verhoogde de Amerikaanse centrale bank voor het eerst in drie jaar de rente. Dat terwijl een deel van de markt nog rekende op een pauze of zelfs een verlaging om de afkoelende arbeidsmarkt ter wille te zijn. Ook Trump wil al maanden een renteverlaging om de economie te ondersteunen richting de midterms begin november, maar krijgt niet altijd zijn zin. Fed-voorzitter Warsh was duidelijk: de inflatie blijft hardnekkig en verdient voorrang boven Trumps zorgen over groei. Ook de ECB liet zich deze maand niet onbetuigd en verhoogde de rente. Voor het eerst in lange tijd bewegen de twee belangrijkste centrale banken dus weer dezelfde kant op. De Amerikaanse lange rente is de 5 procent inmiddels voorbij en de markt prijst voor het komende jaar meerdere verhogingen in. Voor obligatiebeleggers blijft het een ongemakkelijke combinatie: de rente die je nu krijgt is aantrekkelijker dan in jaren, maar wie de leningen al in bezit had ziet de koers onder druk staan zolang de trend aanhoudt.

Frankrijk: een begrotings- of marktprobleem?

Wat begon als een binnenlands begrotingsdebat in Frankrijk, is uitgegroeid tot een onderwerp dat de hele eurozone raakt. Ook de Franse lange rente doorbrak begin oktober de grens van 5 procent, het hoogste niveau sinds 2002. Het renteverschil met Duitsland liep verder op naar een niveau dat sinds de eurocrisis niet meer is voorgekomen. De oorzaak is bekend: een begrotingstekort dat zonder ingrijpen veel te hoog oploopt en een regering die grote moeite heeft om bezuinigingen door te voeren. Richting de presidentsverkiezingen van 2027 kijken we naar een land in protest. Ondanks een situatie die pijnlijke politieke keuzes lastig maakt, vindt Frankrijk nog altijd kopers voor zijn staatsleningen, al betaalt het daar een steeds hogere prijs voor. Een herhaling van de Griekse schuldencrisis is dit niet, maar vrees dat de onrust naar andere eurolanden overslaat, houdt beleggers wel scherp. Opvallend is dat de ECB toch doorzette met een renteverhoging; voor het eerst sinds lange tijd gaat het verkrappende beleid dus gepaard met een sluimerende schuldencrisis in één van de kernlanden van de eurozone.

Aandelenrecords ondanks tegenwind

Je zou wellicht verwachten dat hogere rentes en de Franse onrust een domper zijn voor de aandelenmarkt, maar niets is minder waar. Na een wisselvallig september, zette de markt begin oktober door op weg naar nieuwe records. Verschillende indices noteerden deze week all-time highs, opnieuw aangevoerd door technologie en de chipindustrie. Veelzeggend is het achterblijven van de gelijk gewogen index. Deze verloor afgelopen maand terrein, terwijl de markt gewogen index steeg: de winst wordt dus opnieuw gedragen door een kleiner groepje grote namen. Dat benadrukt nog maar eens waarom je niet moet vergeten om in dit sterke beleggingsjaar winst te nemen in de winnaars en een deel daarvan te herbeleggen buiten tech en AI, zeker nu zowel de rente als politieke risico’s weer nadrukkelijker op de voorgrond treden.

Waarom stijgt de beurs verder?

Het voelt een beetje tegenstrijdig: de rente loopt op, obligatiebeleggers krijgen met name in de VS weer een aantrekkelijk alternatief voor aandelen, en toch zet de aandelenbeurs records neer. In theorie zou een hogere rente aandelen juist pijn moeten doen. Bedrijven lenen duurder, toekomstige winsten worden zwaarder verdisconteerd en veilig staatspapier vormt een serieus alternatief voor risicovollere beleggingen. Dat die pijn vooralsnog uitblijft, komt omdat er op dit moment een andere kracht is die harder werkt: de winstgroei. Analisten rekenen voor Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven dit kwartaal op een winstgroei van meer dan 20 procent ten opzichte van vorig jaar, aangejaagd door de aanhoudende investeringsgolf in AI. Zolang de winsten sneller stijgen dan de rente, kunnen koersen dus gewoon doorstijgen. Daar komt bij dat de koers-winstverhoudingen de afgelopen maanden juist zijn gezakt waardoor aandelen minder duur ogen dan de recordstanden doen vermoeden. Inflatieverwachtingen blijven stabiel en dat geeft vertrouwen dat deze rentestijging gezond en beheersbaar blijft. Zoals wij vaker benadrukken is dit geen vrijbrief om achterover te leunen. Het is zeker niet ondenkbaar dat de aandelenmarkt de oplopende rente alsnog gaat voelen. Beleggers moeten er dus niet op rekenen dat bedrijfswinsten dit blijvend kunnen compenseren. Het is zaak om kritisch te zijn op wat de rentestijging veroorzaakt. Komt deze voort uit een sterke economie en groeiende winsten, dan is er weinig aan de hand. Maar is de reden vooral een aanhoudende inflatie, een nog hogere olieprijs of oplopende overheidstekorten zoals in Frankrijk, dan wordt het een ander verhaal. Wanneer winstcijfers een keer tegenvallen kan het sentiment ook wel eens draaien. Een portefeuille moet daarop zijn ingericht en ook een antwoord hebben op een scenario van minder expansieve groei. Gelukkig hebben we niet voor het eerst in onze beleggingshistorie te maken met hele goede jaarrendementen in combinatie met breed gedragen geopolitieke zorgen. Gespreide aandelenbeleggingen, het beperken van de rentepijn door te kiezen in obligaties en diversificatie met alternatieve beleggingen is daarop het juiste antwoord.